“Bu, yeni mərhələnin başlanmasınanın işarəsidir” – Politoloq

rus

“Üçtərəfli bəyanatda əksini tapan 9 maddənin tələbləri ardıcıl olaraq yerinə yetirilir. Bu Azərbaycanın tam qələbəsini təmin edən sənəd olamqla bərabər, üç rayonumuzun da döyüşsüz olaraq qaytarlıması deməkdir. Hazırda anlaşma əsasında nəzərdə tutulmuş Ağdam və Kəlbəcər rayonlarımız müzəffər ordumuzun tam nəzarəti altındadır. Bu gün isə Laçın rayonumuz işğaldan azad edilir”.

Yenisabah.az xəbər verir ki, bu barədə Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin sədr müavini, politoloq Hikmət Babaoğlu bildirib.

O qeyd edib ki, bu böyük qələbələr xalqımızın, bütövlükdə regionumuzun tarixində yeni sülh və əməkdaşlıq mərhələsinə yol açır:

Hazırda prosesin tərkib hissəsi olaraq rus sülhməramlılarının regiona gəlməsi davam etdirlir. Sonuncu belə sövqetmə Azərbaycanın Rusiya Federasiyası ilə həmsərhəd bölgəsi olan şimal rayonlarımızdan daxil olmaqla Bərdəyə istiqamətləndirildi. Tam təhlükəsiz şəraitdə sülhməramlılar və humanitar yüklər təyinat məntəqəsinə çatdırıldı. Bu fakt bir daha Rusiya ilə Azərbaycan arasında qarşılıqlı etibar və etimada söykənən münasibətlərin göstəricisi olmaqla bərabər, həm də Azərbaycanın üzərinə götürdüyü hər hansı anlaşma şərtlərini məsuliyyətli dövlət kimi yerinə gətirməsi hadisəsidir”.

Millət vəkilinin sözlərinə görə, bu vaxta qədər Rusiyadan gətirilən yüklər və sülhməramlı kontinget hava nəqliyyatı vasitəsilə Ermənistan üzərindən baş tuturdu ki, bu da əlavə xərclər və vaxt itkisi hesabına başa gəlirdi. Amma Azərbaycanın üzərindən keçən yol nəqliyyat kommunikasiyası həm əlavə xərclərin, həm də vaxt itkisinin qarşısını alır:

“Dekabr ayının 1 dən sonra biz defakto postmüharibə mərhələsinə qədə qoyacağıq ki, bu da özlüyündə üçtərəfli bəyanatda əksini tapan kommunikasiyaların açılmasının başlanacağı mərhələsi hesab olunacaq. Kommunikasiyaların açılmas isə yeni qarşılıqlı inteqrasiya və əməkdaşlıq üçün lazımı şərtləri formalaşdıracaq. Hesab etmək olar ki, yüklərin Azərbaycandan daşınması artıq bu yeni mərhələnin başlanmasınanın işarəsidir və onun hər hansı bir insidentsiz baş tutması özlüyündə növbəti əməkdaşlıq münasibətləri üçün də çoxtərəfli etimad mühitinin yaranmasına xidmət edir. Nəticə etibarilə hamımız bilirik ki, regionumuzda sülhün və əməkdaşlığın bərqərar olunması və xüsusilə bunun Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün tam bərpa olunmasından sonra baş verməsi hamıdan çox elə Azərbaycanın istəyi idi və biz bu məqsədimizə çatmışıq”.

araz.az

Zəngəzur məsələsi aktuallaşır: - Kompensasiya

 экрана 2020 12 01 172059

Biz işğaldan azad olmuş Qarabağda rekonstuksiya işləri aparmayacayıq. Biz sıfırdan inşa ediləcək bir bölgə yaratmalıyıq. Onun infrastrukturundan başlamış onun iqtisadiyyatına qədər hər şeyi yenidən başlamalıyıq. Bu start xəttində köhnə və haldan düşmüş iqtisadiyyat üzərində nəsə inşa edilməyəcək. Heç nəyi olmayan bir yerdə yeni iqtisadiyyat qurmalıyıq. Haradan başlamlı sualında bizim konseptual yanaşmamız olmalıdır.

Birinci, atmalı olduğumuz addım 27 il ərzində Qarabağda dağıdılmış iqtisadiyyatın söhbətlərinə qayıtmalıyıq. Ziyan vurulmuş və illərlə davam etmiş bu dağıntıların iqtisadi miqyasını geri almaq haqqında düşünməliyik. Bizim Ermənistan dövlətindən etdikləri bu işğalçılıq nəticəsində iqtisadi təzminat davası açmalıyıq. Bunu isə haradan başlamlıyıq sualına gəlib işilib qalmamalıyıq.

Qarabağda işlərə start verməmişdən öncə biz bu illər ərzində ölkə iqtisadiyyatına dəymiş zərərləri qruplaşdırıb beynəlxalq məhkəmələrə daşımalyıq. Onu məhkəmə predmeti edəndən sonra burada quruculuq işlərinə start verməliyik.  Mənim bir iqtisadçı kimi düşüncəm bundan ibarətdir ki, biz burada 2 fəaliyyəti əlaqələndirməliyik. Daha doğrusu 2 istiqamətli suala cavabı özümüz üçün müəyyənləşdirməliyik:

Beynəlxalq hüququn bu istiqamətdə tələbi və ona müraciətin formalarını müəyyənləşdirməli;

İqtisadiyyatdan başlamış insanların mənəvi-psixoloji durumuna vurulmuş zərərlərin hesablanması metodologiyasını müəyyənləşdirməli;

Beynəlxalq hüquqa görə zərərin ödəmə formaları

Beynəlxalq aləmin öz dili və üslubu var. Beynəlxalq hüququn isə özünün istinad edə biləcəyi müddəlar və hüquqi açarlar var. Beynəlxalq hüquq da vurulmuş zərərin ödənməsini aydın olaraq təsbit edir. “Beynəlxalq hüquqzidd əməllərə görə dövlətlərin məsuliyyətləri” adlı sənədin 31-ci maddəsində göstərilir ki, məsuliyyət daşıyan dövlət vurduğu zərəri ödəməlidir. Daha sonra isə bu hüququn 34-cü maddəsində zərərin formaları təsbit olunur. Yenə də beynəlxalq hüquq istinad etsək, məlum olacaq ki, dəymiş zərərin ödənmə forması kimi əsasən 3 formada mümkün ola bilər: restitusiya, kompensasiya və satisfaksiya.

Restitusiya – əsirlikdə saxlanılan həmvətənlərimizin azad edilməsi, orada vaxtı ilə yaşamış vətəndaşlara onlara məxsus əmlakının qaytarılması, həmin bölgələrlə bağlı vaxtı ilə qəbul edilmiş qərarların ləğv edilməsi kimi çoxsaylı kompensasiya formasıdır.

Kompensasiya – bölgəyə vurulmuş ziyanın maddi qarşılıq əvəzində ödənməsi forması hesab olunmaqla indiyə qədər əldən verilmiş ziyanları da əhatə edir.

Satisfaksiya – dövlət olaraq qarşı tərəfdən üzr istəməsi və etdikləri əmələ görə məsuliyyət daşımış şəxslər haqqında hüquqi ölçü götürməsini özündə ehtiva edir.

Bu ödəmə formalarından (kompensasiya və restitusiya) istər ayrılıqda, istərsə də bir yerdə tətbiq edilə bilər. Bu maddə BMT-nin 16.12.2005 tarixdə qəbul edilmiş beynəlxalq hüququn və insan hüquqları içərisində beynəlxalq normaların pozulmasına dair qətnaməsində qeyd edilir. 

Qarabağa görə Azərbaycana dəymiş zərər

Dəymiş zərərlərin təsnifatı çoxvektorludur: (ı) ən dəyərli resurs olan vətəndaşlarımızın həyatlarına, psixologiyalarına dəymiş ziyanlar, (ıı) sənayeyə, aqrar sektora və ümumilikdə istehsala dəymiş ziyanlar, (ııı) ekologiyaya vurulmiş ağrımza yaralar və onların təsirlərinin qiymətləndiirlməsi, (ıv) dağıdılmış infrastrukura dəymiş milyardla ziyanlar və s.

Biz işğal altında olan Ermənistana təzminat davası açmalıyıq. BMT 2000-ci ildə yaydığı hesabatına görə, bu müddət ərzində Azərbaycana 53,5 mlrd. dollar həcmində zərər dəymişdir. Söhbət yalnız 7 il ərzində ölkəmizə dəymiş zərədən gedir. Torpaqlarımızın işğaldan azad olunduğu 2020-ci ilə qədər olacaq hesablamalarda deməli bu itkilərimizin miqyası daha böyük olacaq.

Dünya təcrübəsində həm dövlətarası, həm də vətəndaş müharibələri zamanı dəymiş iqtisadi zərərin çeşidli yollarla hesablanması metodları var. Hörmətli həmkarım Qubad bəyin təklif etdiyi metodlar sırasında sintetik-kontrol metodu var. Bu metodun tələblərinə görə, işğal altında olan bir rayonun əhali sayı, ÜDM və digər parametrlərinə uyğun gələn Azərbaycanın tərkibindəki bir rayonla müqayisə edib, müəyyənləşdiririk ki, bu rayonun illik gəliri nə qədər olub. Və sonda həmin rəqəmi 27 ilə vurmaqla bu rayona vurulmiş iqtisadi zərərləri hesablamaq olar.

Bu hesablama nəticələr əsasında müəyyən olunsa ki, həqiqətən Ermənistan Azərbaycana 10 milyardlarla ölçüləcək həcmdə kompensasiya ödəməlidir, onda xarici borcu ÜDM-nin 60%-i keçən, valyuta ehtiyatları 2,6 mlrd.dollar həcmində olan dövlət bunu necə ödəyə biləcək? Ən çətin və aktual sual da elə budur.

Bu yollardan biri də kontribusiya yoludur. Müəyyən dövrlərdə sülh sazişindən sonra dəymiş zərərin həcmi hesablanarkən, onu ödəyə bilməyən qarşı tərəf maddi ekvivalent kimi ona məxsus əraziləri mübadilə predmeti kimi təklif edə bilər. ABŞ 1803-cü ildə Luiziana ştatını Napoleon Bonapartdan satın alaraq, hər hektar ərazi üçün cəmi 7 sent ödəmişdi. Azərbaycan da ona dəymiş zərər müqabilində torpaq da istəyə bilər. Biz o zaman Zəngəzuru seçərik. Zəngəzurun qaytarılması həm kompensasiya forması olmaqla, həm də tarixi ədalətsizliyin təntənəsi ola bilər.

Məhəmməd Talıblı

Xankəndiyə köçən ermənilər necə yaşayacaq? - Video

big 5

Rusiya Müdafiə Nazirliyi Qarabağa qayıdan ermənilərin sayının 24 minə yaxınlaşdığını açıqlayıb. Bir müddət əvvəl isə Rusiya TŞ-nin iclasında Xankəndinin infrastrukturunun 5 min əhaliyə xidmət etməyə imkan verdiyi bildirilirdi.

Belədə 24 min erməninin orada yaşaması necə təmin edilir?

Xeber.ge saytı xəbər verir ki, danışan iqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli deyib ki, Rusiya Federasiyası keçmiş Dağlıq Qarabağa humanitar yardımlar göndərir, lakin bu, həmişə belə olmayacaq:

“Digər tərəfdən, rəsmi Moskva bu yardımları Azərbaycan ərazisindən keçirir, yeni Azəbaycanın icazəsi ilə edir. Keçmiş Dağlı Qarabağ Muxtar Vilayətinin erməni əsilli Azərbaycan vətəndaşları əvvəl olduğu kimi, yenə Azərbaycanın vətəndaşlarıdır. Bunu onların da anlaması və qəbul etməsi lazımdır. İstənilən halda bu, onların xeyrinə olacaq.

Keçmiş Dağlıq Qarabağ ərazisində yaşayan ermənilər qida təminatını əsasən işğal altında olan ətraf rayonlardan və Ermənistan vasitəsi ilə təmin edirdi. Lakin bu gün ətraf rayonlar Azərbaycanın nəzarəti altındadır.

Düzdür, hazırda Rusiya sülhməramlıları regionda olsa da, onların tək məqsədi silahlı qarşıdurmanın qarşısını almaqdır. Bundan başqa, digər bütün öhdəliklər, həmçinin keçmiş Dağlıq Qarabağ ərazisinə gələcək yardımlar və digər vasitələr Azərbaycan Respublikasına aiddir.

Keçmiş Dağlıq Qarabağın erməni əhalisi anlamalıdır ki, onlar da Azərbaycan Respublikasının bir parçasıdır. Bir daha deyirəm, bu, ilk növbədə onların özləri üçün faydalıdır.

Regionun bütün iqtisadi infrastruktur layihələri Azərbaycanın nəzarətindədir. Yəni Ermənistan və Rusiyanın yardımlarına möhtac olmaqdansa, mənsub olduqları Azərbaycanın bir parçası olub, digər vətəndaşlarımız kimi sülh və əmin-amanlıq şəraitində yaşaya bilərlər”.

Ekspertin sözlərinə görə, bu gün Xankəndiyə köçən ermənilərin bir çoxu ətraf rayonlardan gələnlərdir:

“Xankəndidə infrastruktur və insan tutumu üçün yararlı evlər çox azdır. Ətraf rayonlardan köçüb gələnləri də nəzərə alsaq, hazırda orada vəziyyət heç də ürəkaçan deyil. Xankəndi bu qədər erməninin ehtiyacını ödəyəcək gücdə bir şəhər deyil. Buna görə də erməni əhalisi Azərbaycan vətəndaşlığını alıb, bizim qanunlarımız altında yaşamağa alışmalıdır”.

Azərbaycan Ordusu Laçına daxil oldu – RƏSMİ – VİDEO

Screenshot 2 1

Azərbaycan Respublikası, Rusiya Federasiyası Prezidentləri və Ermənistan Respublikası baş nazirinin imzaladığı üçtərəfli bəyanata əsasən Azərbaycan Ordusunun bölmələri dekabrın 1-də Laçın rayonuna daxil olub.

araz.az xəbər verir ki, bu barədə Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb.

araz.az

Bu gün Laçın Azərbaycana təhvil verilir

310046

Bu gün Laçın rayonu Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə təhvil verilir.

Bu gündən etibarən Laçın rayonu Azərbaycanın nəzarətində olacaq

araz.az xəbər verir ki, Laçın rayonu 18 may 1992-ci ildə Ermənistan ordusu tərəfindən işğal olunub.

1992-ci ildə erməni işğalı nəticəsində 264 nəfər şəhid olub, 65 nəfər girov götürülüb, 103 nəfər isə əlil qalıb.
İşğalla əlaqədar rayona 7.1 milyard ABŞ dolları dəyərində ziyan dəyib.

Rayonun 65 min 507 nəfər əhalisi Azərbaycanın 59 şəhər və rayonuna, “Taxta-körpü” qışlaqlarındakı 84 obaya məcburi köçkün düşüb.

araz.az

4 -dən səhifə 1069

Əlaqəli xəbərlər